สารก่อภูมิแพ้และการปนเปื้อนข้าม "อาจมี" บนฉลากหมายถึงอะไร

บนฉลากอาหารในภาชนะบรรจุของไทย ข้อมูลเรื่องสารก่อภูมิแพ้อยู่ใต้หัวข้อ ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร คำว่า มี... ใช้เมื่อสารก่อภูมิแพ้เป็นส่วนประกอบ รวมถึงที่ติดมากับวัตถุดิบ ส่วน อาจมี... ใช้เมื่ออาจปนเปื้อนเข้ามาระหว่างการผลิต บรรทัดหลังนี้คือเรื่องการปนเปื้อนข้าม และสำหรับคนที่แพ้รุนแรง บรรทัดนี้สำคัญไม่แพ้รายการส่วนประกอบ

รายการสารก่อภูมิแพ้ครอบคลุมอะไรบ้าง

อาหารเพียงไม่กี่กลุ่มเป็นสาเหตุของการแพ้อาหารรุนแรงส่วนใหญ่ทั่วโลก ในปี 2022 คณะผู้เชี่ยวชาญของ FAO และ WHO ทบทวนรายการระหว่างประเทศ (Codex) และแนะนำให้จัดกลุ่มต่อไปนี้เป็นสารก่อภูมิแพ้ที่สำคัญระดับโลก ได้แก่ ธัญพืชที่มีกลูเตน (เช่น ข้าวสาลี ข้าวไรย์ ข้าวบาร์เลย์) สัตว์น้ำที่มีเปลือกแข็ง ไข่ ปลา นม ถั่วลิสง งา และถั่วเปลือกแข็งบางชนิด (อัลมอนด์ มะม่วงหิมพานต์ เฮเซลนัท พีแคน พิสตาชิโอ และวอลนัท) ส่วนถั่วเหลือง บัควีท ขึ้นฉ่ายฝรั่ง ลูพิน และมัสตาร์ด แต่ละประเทศยังรวมไว้ในรายการของตัวเองได้หากมีความสำคัญในพื้นที่ รายการของแต่ละประเทศจึงไม่เหมือนกัน (FAO และ WHO)

รายการของไทยอยู่ในประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องการแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ ฉบับที่ 450 พ.ศ. 2567 ซึ่งใช้แทนฉบับที่ 367 พ.ศ. 2557 ประกาศนี้กำหนดให้แสดงข้อมูลสารก่อภูมิแพ้สำหรับธัญพืชที่มีกลูเตน สัตว์น้ำที่มีเปลือกแข็ง (เช่น กุ้ง ปู) ไข่ ปลา ถั่วลิสง ถั่วเหลือง นม (รวมถึงแล็กโทส) ถั่วเปลือกแข็ง ซัลไฟต์ตั้งแต่ 10 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมขึ้นไป และหอย หมึก รวมถึงผลิตภัณฑ์จากหอยและหมึก (อย. ฉบับที่ 450 และเรื่องกลุ่มหมึกและหอยใน คำถามที่พบบ่อยของ อย.) ประกาศลักษณะนี้ปรับปรุงเป็นระยะ จึงควรตรวจฉบับล่าสุดบนเว็บไซต์ของ อย.

สารก่อภูมิแพ้ปนเข้ามาได้อย่างไร

สำหรับบางคน สารก่อภูมิแพ้เพียงเล็กน้อยก็ทำให้เกิดอาการได้ และไม่ว่าในครัวหรือโรงงาน ช่องทางที่สารเหล่านี้ปนเข้ามามักคล้ายกัน ทั้งกระทะ เครื่องสไลซ์ และสายการผลิตที่ใช้ร่วมกันหลายสูตร เขียงที่เคยหั่นถั่วลิสงหรือกุ้งมาก่อน ฝุ่นแป้งที่ลอยในอากาศ น้ำมันหรือน้ำที่ใช้ทอดหรือต้มอาหารหลายชนิด และมือหรือถุงมือที่ไม่ได้ล้างหรือเปลี่ยนระหว่างงาน

อย. ยกตัวอย่างสายการผลิตที่ใช้ร่วมกันหลายสูตร ซึ่งส่วนประกอบจากสูตรหนึ่งอาจติดไปยังอีกสูตรหนึ่ง (FAQ ของ อย.) ส่วนสำนักงานมาตรฐานอาหารของสหราชอาณาจักร (FSA) ระบุว่าการปนเปื้อนข้าม "เกิดขึ้นได้ทุกจุดในห่วงโซ่อาหาร" และแม้แต่ผลิตภัณฑ์วีแกนก็อาจผลิตในที่ที่มีการใช้นมหรือไข่ (FSA)

"อาจมี" บอกอะไร และไม่ได้บอกอะไร

ข้อความนี้เป็นคำเตือนเชิงป้องกัน หมายความว่าผู้ผลิตเห็นความเสี่ยงจริงที่สารก่อภูมิแพ้อาจปนเข้ามาโดยไม่ตั้งใจ แม้จะไม่ได้ใช้เป็นส่วนประกอบ อย. อธิบายว่าผู้ผลิตจะไม่แสดงคำเตือนนี้ได้ ก็ต่อเมื่อตรวจสอบยืนยันแล้วว่าการล้างอุปกรณ์ไม่มีสารก่อภูมิแพ้ตกค้าง และป้องกันการปนเปื้อนข้ามระหว่างสูตรได้ (FAQ ของ อย.) ในสหราชอาณาจักร FSA ระบุว่าฉลาก "may contain" ไม่ได้เป็นข้อกำหนดตามกฎหมายโดยตรง แต่ธุรกิจใช้เมื่อพบความเสี่ยงการปนเปื้อนข้าม (FSA) นี่เป็นแนวปฏิบัติของสหราชอาณาจักร ไม่ใช่กฎหมายไทย แต่ใช้หลักคิดเดียวกัน

สำหรับผู้ซื้อ เรื่องนี้มีความหมายสองข้อ ถ้าแพ้อาหารชนิดนั้นรุนแรง ให้ถือว่า "อาจมี" เป็นเหตุผลพอที่จะไม่ทาน ไม่ใช่แค่ข้อความตามแบบฟอร์ม และแพ็กที่ไม่มีคำเตือนก็ไม่ได้พิสูจน์ว่าไม่มีความเสี่ยง เพียงแต่ไม่ได้พิมพ์คำเตือนไว้ ถ้าเรื่องนี้สำคัญกับคุณ ให้ถามผู้ขาย

ถ้าคุณแพ้อาหาร

1. อ่านฉลากทุกครั้ง สูตรอาหารเปลี่ยนได้ จึงควรดูส่วนประกอบและข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหารใหม่ทุกครั้ง
2. ระวังแหล่งที่ซ่อนอยู่ ซอส น้ำซุป และเครื่องปรุงมักมีสารก่อภูมิแพ้ เช่น ซีอิ๊วและซอสหอยนางรม น้ำปลา กะปิ เนยและครีม ข้าวสาลีในเส้นและแป้งที่ใช้ทำให้ข้น
3. ถามผู้ขายหรือผู้ประกอบการ บอกชัดเจนว่าแพ้อะไร ยกตัวอย่าง และถามว่าครัวมีการใช้อาหารชนิดนั้นหรือไม่
4. ถ้าไม่แน่ใจ อย่าทาน FSA แนะนำว่า ถ้าสงสัยว่าพนักงานไม่เข้าใจความต้องการของคุณ อย่าทานที่นั่น
5. เตรียมแผนรับมืออาการแพ้ ถ้าแพทย์สั่งปากกาฉีดอะดรีนาลีนให้ ควรพกติดตัว ในประเทศไทย โทร 1669 เมื่อเจ็บป่วยฉุกเฉิน (สพฉ.)

เมนูของเราบอกแค่วัตถุดิบหลัก

คำอธิบายเมนูของเราระบุวัตถุดิบหลักของแต่ละจาน แต่ไม่ใช่รายการส่วนประกอบหรือสารก่อภูมิแพ้ครบถ้วน ตัวอย่างเช่น คำอธิบายในเมนูกล่าวถึงซอสครีม เนย ซาวร์ครีม พาร์เมซาน ซีอิ๊ว ซอสหอยนางรม แซลมอน ปลากะพง พาสต้า และเส้นอุด้ง ซึ่งเกี่ยวข้องกับกลุ่มสารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อย เช่น นม ถั่วเหลือง หอย ปลา และข้าวสาลี บทความนี้ไม่ได้ยืนยันว่าจานใดปราศจากสารก่อภูมิแพ้ชนิดใด และไม่ได้อธิบายวิธีแยกวัตถุดิบในครัวของเรา

ถ้าคุณแพ้อาหารหรือมีภาวะไม่ทนต่ออาหาร โปรดสอบถามเราก่อนซื้อ ติดต่อเราได้ทาง WhatsApp, Telegram หรือโทรศัพท์ ช่องทางติดต่ออยู่ท้ายเว็บไซต์ ถ้ายังไม่ได้คำตอบที่ชัดเจนเกี่ยวกับสารที่คุณแพ้ ทางเลือกที่ปลอดภัยคือไม่ทานจานนั้น

เมนูปัจจุบันอยู่บนเว็บไซต์ของเรา สินค้าในแต่ละตู้อาจแตกต่างกัน อ่านเรื่องฉลากเพิ่มเติมได้ที่ วิธีอ่านแพ็กอาหารพร้อมทาน และ เช็กแพ็กก่อนทาน ส่วนบัควีทซึ่งบางประเทศจัดเป็นสารก่อภูมิแพ้ อยู่ในเมนู ฟริคาสเซ่ไก่กับบัควีท ของเรา